EN
„Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja” to dwumiesięcznik literaturoznawczy wydawany od 1990 przez Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk we współpracy ze Stowarzyszeniem Pro Cultura Litteraria
EN

Artykuły: Marek Prejs

Gatunki literackie w procesie odzyskania intencji komunikacyjnej. Doba wczesnonowożytna

Indeks autorów: Marek Prejs
Numer: 2019 / 2

Punktem wyjścia dla podjętych rozważań jest centralna teza Papierowego świata Davida Olsona konstatująca, że intencja komunikacyjna (tzw. moc illokucyjna wg Austina), która w oralnej wymianie informacji była realizowana przez środki pozawerbalne i sam kontekst sytuacyjny; w dojrzałej piśmienności (szczególnie literackiej) zaczęła być dość szybko i sprawnie odzyskiwana za pomocą różnych zabiegów formalnych (z zakresu grafiki, stylistyki, kompozycji, elementów treściowych etc.), mających za zadanie utekstowienie tejże intencji. Niniejszy artykuł jest próbą weryfikacji i uszczegółowienia tezy Olsona w dziedzinie wczesnonowożytnej genologii. Otóż okazuje się, że sam wybór gatunku przez pisarza nie zawsze odsłania rzeczywistą intencję komunikacyjną, a czasami może służyć za kamuflaż. Zupełnie inaczej jest w przypadku jawnego łamania reguł gatunkowych lub ostentacyjnego wykraczania poza nie – co służy zazwyczaj ujawnianiu ukrytej intencji. Zjawisko powyższe zostało prześledzone na przykładzie barokowych antytrenów, czyli nieuzasadnionych z pozoru nawiązań intertekstualnych do Trenów Jana Kochanowskiego (Hieronim Morsztyn, Jan Andrzej Morsztyn, Anna Stanisławska, Wacław Potocki).

Słowa kluczowe: komunikacja, oralność, piśmienność, intencja komunikacyjna, antytreny

Korzystając ze strony wyrażacie Państwo zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies. W każdej chwili możecie Państwo zmienić ustawienia cookies a także dowiedzieć się na ich temat więcej. Kliknij tutaj Nie pokazuj więcej tej informacji