EN
„Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja” to dwumiesięcznik literaturoznawczy wydawany od 1990 przez Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk we współpracy ze Stowarzyszeniem Pro Cultura Litteraria
EN

Artykuły: Tadeusz Sławek

Ciemne światło wojny

Indeks autorów: Tadeusz Sławek
Numer: 2018 / 4

Czytając pisarzy i poetów I wojny światowej staramy się wykazać, że wojna jako zaciemniona forma myślenia spycha człowieka do podziemnych schronów, odwracając klasyczną metaforę: myślenie wojny i wojna jako forma zaciemnionej myśli nie wyprowadza człowieka z jaskini, jak projektowali to Bacon i Kartezjusz, a za nimi oświeceniowi filozofowie; przeciwnie – zatrzymuje go w niej, przy czym dokłada wszelkich starań, by przedstawić owo podziemie nie jako domenę ciemności, lecz właśnie jako świetlistą dziedzinę prawdy i to prawdy powszechnie obowiązującej. Zaciemniona myśl wojny postuluje nie tylko mobilizację sił i środków w interesie wojennego wysiłku, ale mobilizuje wszystkich wokół jednej, nieznoszącej sprzeciwu prawdy. Ciemna poświata wojny skonstruowana przez siły dnia, racjonalności rozwiniętej techniki („Wojna jest promotorem techniki i nauki, niszczycielką świata artystycznego”, pisze Ernst Jünger), z powodzeniem stara się wpoić wszystkim hipnotyczne przekonanie, że jest niczym innym jak światłem. Bezprecedensowość I wojny światowej polega na tym, że stan pokoju, jakiemu miały służyć osiągnięcia nauki staje się formą wojny i w tej nowej postaci szuka podziwu dla swej skuteczności zaprzęgniętej do służby nie ludzkiej wspólnocie, lecz wydzielonej grupie (np. narodowi).

Słowa klucze: wojna, spojrzenie, światło, myśl, naród

Korzystając ze strony wyrażacie Państwo zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies. W każdej chwili możecie Państwo zmienić ustawienia cookies a także dowiedzieć się na ich temat więcej. Kliknij tutaj Nie pokazuj więcej tej informacji