EN
„Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja” to dwumiesięcznik literaturoznawczy wydawany od 1990 przez Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk we współpracy ze Stowarzyszeniem Pro Cultura Litteraria
EN

Artykuły: Stefan Chwin

Polska pamięć – dzisiaj. Co pozostaje? Trwały ślad i mechanizmy niepamiętania

Indeks autorów: Stefan Chwin
Numer: 2016 / 6

Kluczową sprawą dla polskiej kultury – tak porozbiorowej, jak obecnej – jest przeciwstawienie dwóch rozmaicie aktualizowanych, historiozoficznych matryc pamięci. Matryca narracji podmiotowej akcentuje, że Polacy byli zawsze albo prawie zawsze sprawcami czy “autorami” polskich dziejów. Moment historiotwórczego aktywizmu (kolektywnej sprawczości) jest w niej wysuwany na plan pierwszy. Pamięciowa matryca podważonej podmiotowości akcentuje, że Polacy – przynajmniej od czasów rozbiorów, a może i wcześniej – nie byli czynnymi sprawcami czy “autorami” własnych dziejów. To właśnie te dwie matryce odgrywają w konstytuowaniu polskiej pamięci rolę szczególną. Potrafią one funkcjonować poza sferą bezpośredniej aksjologii politycznej, łącząc w sztuce pamiętania oraz niepamiętania różne grupy Polaków, także silnie ze sobą zaantagonizowane.

Słowa kluczowe: pamięć zbiorowa, historiozofia, podmiotowość w historii, synekdocha w historiografii

Wielkie deportacje środkowoeuropejskie z lat 1939-1950 w perspektywie aksjologicznej. Wyzwanie dla literatury

Indeks autorów: Stefan Chwin
Numer: 2016 / 3

Problematyka artykułu koncentruje się wokół podstawowego pytania, jakie perspektywy aksjologiczne występują w polskich i niemieckich narracjach deportacyjnych z drugiej połowy XX wieku, a także jakiego rodzaju aksjologiczne wyzwania dla literatury stanowił (i stanowi nadal) temat masowych przesiedleń i wypędzeń, podejmowany przez wielu pisarzy oraz kronikarzy, świadków i uczestników tych zdarzeń, których relacje wciąż ukazują się w Polsce i w Niemczech. W artykule została przedstawiona wstępna typologia perspektyw aksjologicznych, nadających kierunek narracjom o wypędzeniach w polskiej i niemieckiej literaturze drugiej połowy XX i początku XXI wieku. Wyróżniono następujące ujęcia podstawowe: 1. aksjologia Nemmensdorfu, 2. aksjologia bilansu biograficznego, 4. aksjologia deportacyjna „ojczyzny ideologicznej”, 5. aksjologia bilansu historycznego wypędzeń oraz 6. aksjologia „historii alternatywnej”. Pominięta została sprawa aksjologii pojednania w literaturze polskiej po 1989, która zasługuje na osobne studium.

Słowa kluczowe: wypędzenia, deportacje, przesiedlenia, aksjologia w literaturze, historia XX wieku

Romantyzm i poszukiwanie trzeciej drogi

Indeks autorów: Stefan Chwin
Numer: 1998 / 5

Autor analizuje przesłanki światopoglądowe antyromantyzmu Jana Nepomucena Millera oraz podstawy jego ataku na Pana Tadeusza

Jan Błoński i Witold Gombrowicz

Indeks autorów: Stefan Chwin
Numer: 1995 / 5

Recenzja. Jan Błoński, Forma, śmiech i rzeczy ostateczne. Studia o Gombrowiczu, Kraków 1994

Dlaczego upadek komunizmu zaskoczył literaturę polską?

Indeks autorów: Stefan Chwin
Numer: 1994 / 1

Świadomość (i samoświadomość) polityczna polskiej literatury powojennej

Błogosławiona Ochrana?

Indeks autorów: Stefan Chwin
Numer: 1992 / 6

Rozważania na temat polskiej wierności i zdrady na kanwie powieści Władysława Terleckiego

Wallenrodowie w Sierpniu

Indeks autorów: Stefan Chwin
Numer: 1991 / 6

Interpretacja powieści Moc truchleje Janusza Głowackiego dotyczącej pamiętnego sierpnia 1980

Korzystając ze strony wyrażacie Państwo zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies. W każdej chwili możecie Państwo zmienić ustawienia cookies a także dowiedzieć się na ich temat więcej. Kliknij tutaj Nie pokazuj więcej tej informacji