Numer 4/2026 „Tekstów Drugich”, zatytułowany „Teoria krytyczna. Reaktywacja” i przygotowany pod gościnną redakcją Adama Lipszyca, podejmuje pytanie o aktualność szkoły frankfurckiej w rzeczywistości określanej często mianem postkrytycznej. Punktem wyjścia jest przekonanie, że teoria krytyczna – mimo wielokrotnie ogłaszanego jej wyczerpania – ponownie okazuje się potrzebnym narzędziem namysłu nad współczesnymi formami władzy, kapitalizmu, alienacji, przemocy i kryzysu racjonalności. Szczególne miejsce zajmuje w numerze myśl Theodora W. Adorna oraz jej związki z dziedzictwem Waltera Benjamina, psychoanalizą, dialektyką i filozofią społeczną. \

Najnowszy numer „Tekstów Drugich” poświęcony jest problematyce intencji, działania i zależności w literaturze oraz kulturze. Autorzy podejmują pytania o intencje autora, autonomię i społeczne uwikłanie dzieła, relacje między twórcą a odbiorcą, a także o polityczność literatury i nowe sposoby uczestnictwa w kulturze. Numer przynosi również interpretacje dzieł literackich oraz refleksje nad relacjami człowiek–maszyna, ludzkimi i pozaludzkimi formami sprawczości oraz współczesną humanistyką. \

Nowy numer „Tekstów Drugich” poświęcony jest tematowi, który – bez względu na przekonania polityczne czy poglądy na funkcję uniwersytetu – może być adresowany do każdego, kto jest w jakikolwiek sposób zainteresowany polską nauką. Hasło „Uniwersytet w dobie mobilizacji” powinno skłaniać do refleksji i budzić silne reakcje (wszak można argumentować zarówno że uniwersytet zawsze jest lub powinien być przestrzenią mobilizacji, jak i że należy go przed wpływem aktualnej polityki chronić), a także – tu pozwolę sobie do tytułu numeru nawiązać – mobilizować do namysłu na temat roli uniwersytetu, jego związku z polityką oraz różnymi formami zaangażowania społecznego. \

Dziwne są losy naszego myślenia. Im bardziej dążymy do refleksyjnej ścisłości, tym bardziej towarzyszy nam poczucie, że istota rzeczy gdzieś ucieka, im bardziej złożony mechanizm dowodzenia, tym bardziej niepochwytna sama empiryczna materia myśli. A przecież to rozchodzenie się pragnień, intencji i opisywanego świata jest tak stare, jak stara jest nowoczesność. W klasycznej opowieści emancypacyjnej, czyli Dialektyce oświecenia, sprzeczności te zaznaczają się wraz z pojawieniem się języka, w słynnej scenie spotkania Odyseusza z Polifemem. Prosta dwuznaczność słowa, ambiwalencja zapisana w gramatyce, a w konsekwencji ontologia świata, pokazuje, że przejście od magicznej i rapsodycznej funkcji mowy do jej funkcji semantycznej jest nieodwołalne i jednokierunkowe. Toteż każda próba powrotu do sytuacji, w której słowa są rzeczami i na odwrót, musi skutkować regresją do stanu pierwotnego, pełniącego rodzaj fantazmatu bezpośredniego poznania i egzystencjalnej autentyczności. Chodzi tu jednak o coś więcej, o rodzaj myślenia poprzez obrazy, które nie stanowią ani reprezentacji, ani mimetycznej odbitki. \

Podstawowe zadanie humanistyki postsekularnej nie polega na wykroczeniu poza binaryzm świeckie – religijne, lecz na rozpuszczeniu języków. Czyli poluźnieniu społecznej komunikacji dotyczącej tego, w co ludzie wierzą albo jak obojętna jest dla nich wiara i jak chcieliby uzgodnić wynikające z tego konsekwencje. W tym sensie postsekularność jest zaledwie początkiem, którego niewyobrażalny, acz konieczny horyzont stanowi pluralizm. \