EN
„Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja” to dwumiesięcznik literaturoznawczy wydawany od 1990 przez Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk we współpracy ze Stowarzyszeniem Pro Cultura Litteraria
EN

Artykuły: Krzysztof Obremski

Analityczna wiedza zwieńczona interpretacyjną wiarą. O rozwiązywaniu Gadki Jana Kochanowskiego (Fraszki III 78)

Indeks autorów: Krzysztof Obremski
Numer: 2018 / 5

Trwające przez dziesięciolecia zgłębianie tajemnicy, jaką wciąż pozostaje Gadka (Fraszki III 78), nie przybliża do analityczno//interpretacyjnego konsensusu. Autorzy poszczególnych odpowiedzi na pytanie stanowione sześciowersowym epigramem swą „wiedzę” badacza niejako wieńczą „wiarą” w to, że właśnie przez nich wskazane rozwiązanie powinno zostać uznane jako finalne złamanie tajemnicy Gadki. Zarazem czymś poznawczo ważkim jest również sam tryb formułowania analiz//interpretacji wiodących do poszczególnych rozwiązań. Podobnie ważne jak wielorakie odpowiedzi na pytanie o „źwierzę o jednym oku” powinno być spojrzenie na to, jak różnymi drogami można podążać w zmierzaniu się z wyzwaniem stanowionym Gadką.
Słowa kluczowe: Jan Kochanowski, Gadka, analiza, interpretacja, metodologia

Gatunkowa hybryda z 1638 roku: Samuela Twardowskiego Dafnis drzewem bobkowym (przyczynek do „zagłady gatunków”)

Indeks autorów: Krzysztof Obremski
Numer: 2017 / 6

W kontekście analizy Dafnidy jedynym gatunkiem o pełnoprawnym statusie genologicznym pozostaje (już w swej naturze hybrydowa?!) sielanka, niższy status jest dany romansowi i grotesce, jeszcze niższy – antysielance i antyromansowi oraz „grotesce oswojonej”. Na trzech różnych fundamentach (sielankowym, romansowym i groteskowym) Twardowski buduje trzy odmienne budowle (antysielankę, antyromans oraz „groteskę oswojoną”). Innymi słowy: Samuel ze Skrzypny wielorako podejmuje i zarazem podważa konwencje gatunkowe sielanki, romansu i groteski, toteż Dafnida może jawić się jako tekst „otwarty” na „gry” z tymi konwencjami, co pozwala postrzegać ją jako przyczynek do „zagłady gatunków”.

Słowa kluczowe: Samuel Twardowski, sielanka, romans, groteska

Sytuacja liryczna a konstruktywistyczny podział na Naturę i Kulturę: Julian Przyboś, Z Tatr

Indeks autorów: Krzysztof Obremski
Numer: 2017 / 4

Artykuł jest interpretacją wiersza Juliana Przybosia Z Tatr. Szczególnym przedmiotem uwagi są dwa problemy. Pierwszy: w świecie przedstawionym słowem Przybosia siostry Skotnicówny niejako zamieniły się miejscami (tzn. prowadząca wyciąg Lida stała się asekurującą Marzeną – i odwrotnie); emocje Lidy poprzez medium wiersza stawały się emocjami Marzeny, Juliana Przybosia oraz czytelniczego audytorium. Drugi: Natura i Kultura mówią swoimi własnymi językami, na które pozostają jakby sobie obce. Dyskursywność taternickiego ładu wykluczyła to, co niestosowne – zarazem Przybosiowe ekwiwalentyzowanie uczuć tzw. zwierzęcy strach przed śmiercią przetworzyło na materię poetyckiej sztuki słowa.

Słowa kluczowe: Julian Przyboś, Marzena Skotnicówna, Lida Skotnicówna, Zamarła Turnia.

Ciało sarmackie – ciało polskie pierwszej i drugiej dekady XXI w.

Indeks autorów: Krzysztof Obremski
Numer: 2015 / 1

Szkic jest (siłą rzeczy jedynie selektywnym) porównaniem ciał sarmatów i sarmatek z ciałami Polaków i Polek dwóch pierwszych dziesięcioleci XXI w. Jako punkt wyjścia przyjęto studium Tadeusza Chrzanowskiego Ciało sarmackie. Analizowane są wielorakie relacje, np. ludzie a zwierzęta czy brzuchy mężczyzn jako „nosiciele dostojeństwa”. Ciało sarmackie także poprzez przeciwieństwa pozwala przynajmniej dookreślić ciało polskie pierwszej i drugiej dekady XXI w.

Mowa jako proza poetycka: Król Duch, Józef Piłsudski i Prochy Juliusza Słowackiego (Wawel, 28 czerwca 1927 r)

Indeks autorów: Krzysztof Obremski
Numer: 2014 / 3

Redakcyjne opracowania oraz komentarze wawelskiej mowy Józefa Piłsudskiego pozwalają dojrzeć, jak silnie i głęboko jej słowa były zakorzenione w Królu Duchu Słowackiego. Niejako wbrew temu wszystkiemu, co współtworzy wielorakie i przepastne przecież przeciwieństwa między tymi wypowiedziami, które wydają się połączone przede wszystkim czcią Naczelnika dla Wieszcza, mowa Marszałka Piłsudskiego swoim prymarnym statusem, tzn. jako żywe słowo oratora, jest poniekąd współistotna z „dyktowanym” Królem Duchem Słowackiego. Zarazem dnia 28 czerwca 1927 r. Naczelnik staje się Królem Duchem – nad „narodem przymuszonym do hołdu” (formuła Aliny Kowalczykowej) i państwem uratowanym zamachem majowym. Dwie najogólniejsze przesłanki spojrzenia na wawelską mowę Naczelnika jako na prozę poetycką wiążą się z dwiema głównymi postaciami uporządkowania naddanego: instrumentacją dźwiękową (przeważnie uwarunkowaną paralelnymi konstrukcjami zdań) i obrazowaniem (w synchronicznym porządku tekstu mowy pojedyncze obrazy poetyckie symetrycznie współtworzą finalny obraz nadrzędny).

Styczność jako paralogika poezji czystego nonsensu

Indeks autorów: Krzysztof Obremski
Numer: 2011 / 3

Mówimy „czysty nonsens” – znaczy: bez brudu czy zanieczyszczeń? Czymże nie jest skalany? Sensem? Może jednak raczej nie o opozycję „czysty – brudny” tu chodzi, lecz o co innego: nonsens absolutny, poza jakąkolwiek dyskusją, ponieważ niepodobna wskazać jakiejkolwiek cząstki racjonalności. Takie pojmowanie pozostaje sprzężone z przeciwstawianiem logicznego świata rzeczywistego i biegunowo przeciwnego mu czystego nonsensu oraz już w swej naturze nielogicznej poezji z jej porównaniami czy metaforami, o oksymoronach nawet nie wspominając. Jednak ta logiczność świata rzeczywistego w konfrontacji z doświadczaniem go okazuje się jedynie iluzoryczną presupozycją, ponieważ nawet najbardziej koszmarny absurd zawiera, choćby kontekstualnie, mikroracjonalną cząstkę sensu. Ten bowiem niezmiennie okazuje się warunkiem koniecznym powstania nonsensu. O czym przekonują tak dawna teoria porównania i metafory, jak też wiersze np. Juliana Tuwima czy Stanisława Barańczaka z ich paralogiką czystego nonsensu.

Wielki Językoznawca - pokora w parze z majestatem i scholastyka

Indeks autorów: Krzysztof Obremski

O toposie skromności afektowanej w dziele Józefa Stalina Marksizm a zagadnienia językoznawstwa

Polonistyczna dydaktyka uniwersytecka (Tezy do dyskusji)

Indeks autorów: Krzysztof Obremski

Krytyczne spojrzenie na polonistyczną dydaktykę uniwersytecką prowadzi do przekonania, że zachowanie tych studiów w obecnej postaci jest drogą wiodącą polonistów na margines współczesnej humanistyki. Główne hasło „rewolucji” w polonistycznej dydaktyce uniwersyteckiej brzmi: „dwojakie” studia polonistyczne rozdzielić na dwa samoistne studia, tzn. językoznawcze i literaturoznawcze. Z powodu coraz wyraźniejszej anachroniczności literaturoznawstwa tekstocentrycznego program nowych studiów literaturoznawczych powinien zmierzać w trzech kierunkach: antropologii literackiej, kulturoznawstwa i medioznawstwa.

Retoryka w wychodku zlewni mleka

Indeks autorów: Krzysztof Obremski
Numer: 2005 / 5

Instrukcja z początku lat osiemdziesiątych umieszczona w przenośnych wychodkach dla wozaków jako świadectwo poziomu ówczesnej kultury sanitarnej i retorycznej

Witkacy Arystotelesem podszyty. Mimesis i Czysta Forma

Indeks autorów: Krzysztof Obremski
Numer: 1999 / 6

Pokrewieństwa i rozbieżności w teoretycznych rozstrzygnięciach obu myślicieli

Erotyka jako materia barokowego konceptu

Indeks autorów: Krzysztof Obremski
Numer: 1997 / 4

Irracjonalna natura miłości a logika cudu stosowana przez poetów-konceptystów

Korzystając ze strony wyrażacie Państwo zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies. W każdej chwili możecie Państwo zmienić ustawienia cookies a także dowiedzieć się na ich temat więcej. Kliknij tutaj Nie pokazuj więcej tej informacji