EN
„Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja” (ISSN 0867-0633) to dwumiesięcznik literaturoznawczy wydawany od 1990 przez Instytut Badań Literackich PAN we współpracy ze Stowarzyszeniem Pro Cultura Litteraria.
EN

Artykuły: Szymon Wróbel

Gorączka łupkowa albo śmierć termiczna. Wokół książki Agaty Stasik "Współwytwarzanie wiedzy o technologii"

Indeks autorów: Szymon Wróbel
Numer: 2020 / 1

Artykuł jest dyskusją z Agatą Stasik – autorką książki Współwytwarzanie wiedzy o technologii, która jest znakomitym przykładem zastosowania Actor-Network Theory oraz metodologii Science and Technology Studies. Podczas lektury tej książki autorka zadaje pytanie, jaki jest status polityczny i ontologiczny gazu łupkowego? Za pomocą jakich środków buduje się wiedzę o tym, czy gaz łupkowy jest „rzeczywisty”? Pyta ponadto, w jakim jednak sensie gaz łupkowy jest zależny od ustroju i co to znaczy, że „gaz łupkowy jest społeczny”? Stawia hipotezę, zgodnie z którą, gaz łupkowy jest społeczny w tym sensie, że jego „ujawnienie”, tj. „wydobycie” i „współtworzenie”, wymaga przebudowywania całej zbiorowości. To ostatnie pytanie znajduje odpowiedź w kontekście polskim, poprzez analizę „polskiej gorączki łupkowej” z lat 2011-2014. Badaczka zastanawia się, czy entuzjazm jaki wzbudził w Polsce gaz łupkowy wynika z naszych zbiorowych nadziei na Eldorado, czy też masowej medialnej perswazji? Dlaczego gorączka łupkowa w tak szybkim czasie opadła i uczyniła gaz łupkowy „nierzeczywistym”? Czy Polska jako kolektyw jest stale demokracją opartą na węglu i stali, a energie odnawialne są tu traktowane jako „ponowoczesne fanaberie”? Twierdzi, że czytając książkę Agaty Stasik, należy ją umieścić w szerszym kontekście i spytać: jaka panuje zależność między różnymi formami ustrojowymi, reżymami politycznymi a wykorzystywanymi rodzajami energii?

Słowa kluczowe: demokracja technologiczna, kolektyw, wiedza, technologia, współwytwarzanie, zgromadzenia hybrydowe.

Wiosna ateizmu. Na marginesie książki Jowity Guji, zatytułowanej "Soteriologia ateizmu jako nowa antropologia"

Indeks autorów: Szymon Wróbel
Numer: 2019 / 4

Autor artykułu, czytając książkę Jowity Guji zatytułowaną Soteriologia ateizmu jako nowa antropologia, zastanawia się nad dwoma pojęciami ateizmu. Pierwsze jest związane z ideą „śmierci Boga” u Hegla, a drugie z procesem „przegnaniu bogów z przyrody” przez Darwina. Zderzenie tych dwóch prominentnych dyskursów na temat ateizmu, jest dla autora obiecujące, albowiem pozwala żywić nadzieję na syntezę ateizmu pojęciowego i ateizmu znaturalizowanego. Hegel to imię własne filozofii spekulatywnej, która próbuje zareagować na dziedzictwo chrześcijaństwa. Darwin natomiast to imię własnej filozofii zorientowanej scjentystycznie, która usiłuje zareagować na „powrót religii” we współczesnym świecie. Dziedzictwo Hegla do dziedzictwo wszelkiej filozofii pojęciowej. Dziedzictwo Darwina jest związane z warsztatem „oświeceniowych ateistów”, którzy myślą o życiu i umyśle w kategoriach „odwrotnej inżynierii” i „ślepego zegarmistrza”. Autor zadaje pytanie, czy te dwie formy ateizmu poznawczo i politycznie się spotykają, czy też może się po prostu ignorują lub wykluczają? Autor zadaje także pytanie: jaką wizję człowieczeństwa powołują do życia obie formy ateizmu?

Słowa kluczowe: antropologia, alienacja, ateistyczny naturalizm, ateizm spekulatywny, soteriologia.

Od ateizmu pojęcia do ateizmu bez pojęcia

Indeks autorów: Szymon Wróbel
Numer: 2018 / 2

W tekście autor próbuje przemyśleć „ateizm pojęcia” rodzący – jego zdaniem – „kult pojęcia”. Autor stawia pytanie, czy „ateizm pojęcia” nie jest pozostałością po myśleniu teistycznym, które należy przezwyciężyć. Stawia także pytanie, czy możliwy jest „ateizm poza pojęciem”. To jednak zmusza go do zastanowienia się nad samą ideą pojęcia. Autor ma świadomość, że „pojęcie” nie jest „poza życiem”, ale jest jednym z „trybów życia”. Dlatego autor „ateizm pojęcia” nie przeciwstawia „ateizmowi bez pojęcia”, o ile „pojęcie” nie przeciwstawia się „życiu”. „Ateizm bez pojęcia” jest raczej praktyką ateistyczną i dotyczy „stylu życia”, a nie treści „przekonań” lub „postaci pojęciowych”. W ateistycznym świecie czas nie jest uruchomieniem potencjalnych możliwości, to nie realność czasu tworzy realność zdarzeń, ale same wydarzenia pozwalają wyłonić się biegowi czasu. Tak rozumianym kosmosem nie rządzi żadna pozaczasowa zasada, jest on zdany na czystą immanencję swej poza-prawości i bez-pojęciowości.
Słowa kluczowe: ateizm pojęcia, faktysze, fetysze, idolatria, maniera. pojęcie ateizmu, praktyka

Co to jest historia filozofii?

Indeks autorów: Szymon Wróbel
Numer: 2015 / 2

W prezentowanym eseju autor zadaje proste pytanie: co to jest historia filozofii? Autor odrzuca cztery zastane historycznie odpowiedzi: (1) historia filozofii nie jest opowieścią na temat o wielkich problemów (pytań) ludzkiego rozumu, (2) ani historią intelektualnych systemów, (3) ani też historią „wielkich nazwisk” (filozofów), (4) ani nawet historią pojęć, które stanowią „esencję” projektu filozoficznego. Autor broni twierdzenia, zgodnie z którym historia filozofii jest rodzajem teatralnego spektaklu, w którym filozof buduje swój osobisty dramat z martwych filozofów, poszukując swej linii genealogicznej.

Refleksyjność aporetyczna. Na marginesach książki Roberta Piłata Aporie samowiedzy

Indeks autorów: Szymon Wróbel
Numer: 2014 / 6

recenzja: Robert Piłat, Aporie samowiedzy, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2013.

Pragnienie niezróżnicowania. Na marginesach książki Piotra Orlika Wobec indyferencji

Indeks autorów: Szymon Wróbel
Numer: 2014 / 3

Recenzja: Piotr Orlik, Wobec indyferencji. O  możliwości konstytuowania całości poindyferencjalnej. Tom I. Pirron i Hölderlin na ścieżkach indyferencji (aspekt wolności), Wydawnictwo im. Adama Mickiewicza, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii,  Poznań 2013.

Udomowienie zwierząt: opis pewnego zakłócenia

Indeks autorów: Szymon Wróbel
Numer: 2013 / 6

W tekście autor, czytając głównie teksty Freuda, Lévi-Straussa i Kafki, zadaje pytanie, czy człowieczeństwo spotęgowane pokrewieństwem, a nawet kontaminacją, z innymi gatunkami, byłoby człowieczeństwem chorym, ułomnym i źle wyselekcjonowanym, czy też może byłoby to człowieczeństwo aktywne i awanturnicze, szukające przygody, pozbawione śladów resentymentu wobec innych istot żywych, a w rezultacie jedyne możliwe do zaakceptowania w współczesnym świecie? Gatunki monoindywidualne (wyrażenie sformułowane przez Lévi-Straussa) rozważane przez autora na przykładach klinicznych – Hans Freuda, mały Arpad Sándora Ferencziego oraz literackich – Gregor Samsa Kafki, a także tych zapożyczonych z kultury masowej – Spider-Man i Batman – mają zobrazować działanie procesu domestykacji zwierzęcia jak i dedomestykacji człowieka oraz ich konsekwencje dla wytyczania niepewnej granicy między człowiekiem i zwierzęciem w świecie współczesnym.

Efekt interpelacji

Indeks autorów: Szymon Wróbel
Numer: 2012 / 3

Tezą główną tekstu jest twierdzenie, że opisany przez Louisa Althussera proces interpelacji nigdy nie jest pełen, nigdy nie ma jasnego końca. Podmiot nigdy nie kończy procesu domknięcia swojej decyzji identyfikacyjnej. Więcej, autor twierdzi, że zakończenie tego procesu, byłoby dla podmiotowości zagrażające i zgubne. Odwracając teorię aparatów ideologicznych Althussera do góry nogami, autor zadaje pytanie: kim jest podmiot niezinterpelowany, podmiot pęknięty, który pozostaje w nierozstrzygniętym dylemacie tożsamościowym i niejako pozbawiony ostatecznej decyzji o domknięciu swej tożsamości?

Korzystając ze strony wyrażacie Państwo zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies. W każdej chwili możecie Państwo zmienić ustawienia cookies a także dowiedzieć się na ich temat więcej. Kliknij tutaj Nie pokazuj więcej tej informacji