EN
„Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja” to dwumiesięcznik literaturoznawczy wydawany od 1990 przez Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk we współpracy ze Stowarzyszeniem Pro Cultura Litteraria
EN

Artykuły: Paweł Dybel

Terroryzm jest kobietą

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 2016 / 5

Recenzja: Beata Łazarz „Płeć przerażającego. Wizerunki terrorystek w sztukach plastycznych.” Wyd. Instytut Sztuki Pan, Warszawa 2016
Słowa klucze: terroryzm, kobieta, psychoanaliza, Judyta, Holofernes

Piękny tulipan, trup i bez czystego cięcia. Bez-duszna estetyka Derridy

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 2016 / 2

Paweł Dybel
IFiS PAN
IFiS UP w Krakowie
Artykuł zawiera rozważania wokół fragmentu książki Jacques’a Derridy Prawda w malarstwie, w którym podejmuje on dyskusję z koncepcją piękna w estetyce Kanta. Wskazuję na oryginalny sposób w jaki Derrida przeformułowuje tę koncepcję nadając z jednej strony nowe znaczenie jej kluczowym pojęciom, z drugiej zaś wprowadzając całkiem nowe wątki. Jednym z najciekawszych z nich wydaje się być ścisłe powiązanie doświadczenia piękna z doświadczeniem śmierci. Wychodząc od konstatacji Derridy rozwijam implikacje zawarte w tym ujęciu, podejmując próbę dookreślenia tego, na czym zasadza się głębokie pokrewieństwo tych dwóch doświadczeń i czym się one od siebie różnią. Wychodzę od twierdzenia, że „cięcie” obrzeża/parergonu pięknego obiektu, które oddziela jego celowość od celu  stanowi metaforę „cięcia” śmierci, która oddziela ludzkie życie od siebie.
Key words: Beauty, death, cut, aim, parergon, ergon, ghost, frame

Zbłąkany Eros? Freud i mesjański witalizm

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 2015 / 6

recenzja: Agata Bielik-Robson Erros. Mesjański witalizm i filozofia, Universitas, Kraków 2012

Bruno Schulz i psychoanaliza

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 2013 / 6

Autor śledzi związki pisarstwa Bruno Schulza z psychoanalizą. Za punkt wyjścia obiera dwie jego wypowiedzi na temat psychoanalizy pojawiające się w recenzjach z powieści Marii Kuncewiczowej Cudzoziemka oraz Ferdydurke Witolda Gombrowicza. Schulz odnosi się w nich sceptycznie do psychoanalizy jako źródła pisarskich inspiracji uważając, że świat literackiej fikcji określa reguła prawdopodobieństwa, a nie prawdy o ludzkiej psychice, jak to jest w teorii Freuda. Autor stara się wykazać, że wbrew temu przekonaniu, w świecie pisarskim Schulza dochodzi do głosu właśnie coś z owej „prawdy”. Tym samym w istocie jest ono głęboko spokrewnione ze sposobem ujmowania najgłębszych warstw ludzkiej psychiki, jaki ma miejsce w psychoanalizie. To pokrewieństwo ma jednak charakter ukryty, co można dopiero wykazać dokładniej przyglądając się „konstrukcjom psychicznym” głównych bohaterów opowiadań autora Sklepów cynamonowych.

Sztuka jako święto w hermeneutyce Hansa-Georga Gadamera

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 2013 / 4

Na esej złożyły się rozważania wokół książki Hansa-Georga Gadamera Aktualność piękna. Autor stara się w nich wskazać na oryginalny sposób w jaki jej autor wykazuje głębokie pokrewieństwa między sztuką klasyczną i nowoczesnymi nurtami awangardowymi, traktując dzieje sztuki europejskiej jako kontinuum. Szczególnie interesujące wydaje mi się podkreślenie roli doświadczenia sacrum w genealogii sztuki i wskazanie na to, że w zmienionej, zlaicyzowanej postaci w sztuce współczesnej zostało zachowane coś z istoty tego doświadczenia. Widać to szczególnie wyraźnie w Gadamerowskich analizach czasu dzieła sztuki jako określonego nadal przez strukturę czasu święta.

Nic poezji. O liryce filozoficznej Stanisława Czerniaka

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 2010 / 3

Autor próbuję wskazać na oryginalny sposób, w jaki Stanisław Czerniak podejmuje w swojej twórczości poetyckiej klasyczne motywy filozoficzne, nadając im całkiem nowe znaczenie. Mimo iż generacyjnie autor Nagiego że należy do pokolenia Nowej Fali to zarówno oszczędna poetyka jego wierszy jak i ich wyrafinowana intelektualnie refleksyjność zbliża go do czołowych przedstawicieli pokolenia 56 – Szymborskiej i Herberta. Od tych ostatnich różni go jednak zarazem niezwykle mocno zaakcentowany w jego wierszach „biologizm” doświadczenia siebie i świata. Obecne jest w nich wyraźnie „cielesne” cogito, stanowiąc główny punkt odniesienia w konstruowaniu przez liryczny podmiot własnej tożsamości, własnego odniesienia do innych i zwierząt. Na uwagę zasługuje również szczególne wyczulenie tej poezji na różne postaci negatywności bytu, doświadczanych z perspektywy głębokiego poczucia własnej fizycznej znikomości, oscylowania na granicy życia i śmierci.

Histeria - inny język kobiecości?

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 2006 / 6

O ewolucji spojrzenia na genealogię histerii kobiet w tradycji psychoanalitycznej

Wywoływanie podmiotu romantycznego

Indeks autorów: Paweł Dybel

Recenzja. Agata Bielik-Robson Duch powierzchni. Rewizja romantyczna i filozofia, Kraków 2004

Seksualność zdegradowana czyli perwersyjny świat prozy Brunona Schulza

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 2005 / 3

Analiza fikcyjnego narratora prozy Schulza pozostającego w dynamicznym związku z realnym ja pisarza

Znowu kłopot z nieswiadomością

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 2000 / 6

Recenzja. Hubert Mikołajczyk, Wolność i sens. Próba filozoficznej interpretacji psychoanalizy Zygmunta Freuda, Częstochowa 1998

Przemijalność piękna i melancholia Freuda

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 1999 / 3

Niewspółmierność przemijalności bytów przyrodniczych i trwałości dzieł sztuki wobec antynomii żałoby i melancholii

Lacan i Leśmian - dwa zwierciadła

Indeks autorów: Paweł Dybel

Wiersz Dziewczyna jako utwór napisany przez przenikliwego psychoanalityka

Nicowanie Lacana

Indeks autorów: Paweł Dybel
Numer: 1997 / 5

O tym, czym różnią się poglądy autora Écrit na temat struktury języka od tradycyjnych ujęć strukturalistycznych

Korzystając ze strony wyrażacie Państwo zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies. W każdej chwili możecie Państwo zmienić ustawienia cookies a także dowiedzieć się na ich temat więcej. Kliknij tutaj Nie pokazuj więcej tej informacji